Jednačenje suglasnika po zvučnosti — jednostavno objašnjeno

Šta je jednačenje suglasnika po zvučnosti?

Jednačenje po zvučnosti je glasovna promena kod koje se jedan suglasnik prilagođava drugom po zvučnosti. Jednostavnije: kad se nađu jedan pored drugog, „presale" se.

Zvučni i bezvučni suglasnici — parovi

| Zvučni | b | d | g | z | ž | dž | đ |
|--------|---|---|---|---|---|----|---|
| Bezvučni | p | t | k | s | š | č | ć |

Pravilo

Kad se zvučni suglasnik nađe ispred bezvučnog — postaje bezvučan:

• slad + ka → slatka (d → t ispred k)
• drug + stvo → društvo (g → š ispred t)
• svat + ba → svadba (t → d ispred b)

Kad se bezvučni suglasnik nađe ispred zvučnog — postaje zvučan:

• svat + ba → svadba (t → d ispred b)

Primeri iz svakodnevnog jezika

| Osnova | Promena | Rezultat |
|--------|---------|----------|
| rob + stvo | b → p ispred s | ropstvo |
| Srb + ski | b → p ispred s | srpski |
| gladak + ka | d → t ispred k | glatka |
| težak + ka | ž → š ispred k | teška |
| voz + iti → prevoz + ka | z → s ispred k | prevoska → prevozka ❌ / prevoska ❌ |

Zapravo: prevoz + ka → prevoska ❌ — ovde se jednačenje ne vrši u pismu jer bi se izgubio koren reči. Oblici kao „srpski" jesu ustaljeni.

Izuzeci

Jednačenje se ne vrši u pismu:

• Kod prefiksa pred-, od-, nad-, pod-: predsoblje, odskočiti, podstaći
• Ponekad kod složenica radi očuvanja značenja

Zapamtite

Jednačenje po zvučnosti čujemo u govoru, ali u pismu ga sprovodimo samo kad je to prihvaćeno normom. Uvek proverite u rečniku!