Glasovne promene u srpskom jeziku — kompletni pregled

Uvod

Glasovne promene su automatska prilagođavanja glasova u govoru i pismu. U srpskom jeziku postoji šest osnovnih glasovnih promena koje morate poznavati.

---

1. Palatalizacija

Suglasnici k, g, h prelaze u č, ž, š ispred vokala e i i:

| Osnova | + e/i | Rezultat | Primer |
|--------|-------|----------|--------|
| k → č | junak → junače | vokativ |
| g → ž | drug → druže | vokativ |
| h → š | duh → duše | vokativ |
| k → c | ruka → ruci | dativ/lokativ |
| g → z | noga → nozi | dativ/lokativ |
| h → s | muha → musi | dativ/lokativ |

---

2. Sibilarizacija

Slična palatalizaciji, ali k, g, h prelaze u c, z, s ispred i u množini:

• junak → junaci
• bubreg → bubrezi
• orah → orasi

---

3. Jednačenje suglasnika po zvučnosti

Zvučni suglasnik ispred bezvučnog prelazi u svoj bezvučni par (i obrnuto):

| Zvučni | Bezvučni | Primer |
|--------|----------|--------|
| b → p | rob + stvo → ropstvo |
| d → t | pod + pis → potpis |
| g → k | drug + čina → drukčina |
| z → s | iz + pisati → ispisati |
| ž → š | muž + ki → muški |

---

4. Jednačenje suglasnika po mestu tvorbe

Suglasnici s, z, n prelaze u š, ž, nj ispred lj, nj, č, ć, dž, đ, š, ž:

• s + čistiti → ščistiti → ščistiti (ali: iščistiti)
• n + čovek → nj → inače
• s + njim → š njim

---

5. Jotovanje

Kad se suglasnik nađe ispred glasa j, nastaju novi glasovi:

| Suglasnik + j | Rezultat | Primer |
|---------------|----------|--------|
| t + j | ć | bratja → braća |
| d + j | đ | mlad + ji → mlađi |
| s + j | š | pisjem → pišem |
| z + j | ž | vozja → vožnja |
| l + j | lj | volja |
| n + j | nj | konjica |

---

6. Nepostojano A

Samoglasnik a se pojavljuje u nominativu jednine, ali nestaje u ostalim padežima:

| Nominativ | Genitiv | Komentar |
|-----------|---------|----------|
| momak | momka | a nestaje |
| pisac | pisca | a nestaje |
| san | sna | a nestaje |
| otac | oca | a + gubljenje t |
| novac | novca | a nestaje |
| vetar | vetra | a nestaje |

---

7. Gubljenje suglasnika

Kad se nađu dva ista suglasnika, jedan se gubi:

• bez + zvučno → bezvučno (ne bezzvu...)
• od + deliti → odeliti (ali: odeljenje!)
• rus + ski → ruski (ne russki)

---

Zaključak

Glasovne promene se primenjuju automatski i često ih ne primećujemo u govoru. Ali u pismu moramo biti svesni pravila da ne bismo pravili greške. Najčešće greške nastaju kod:
1. Jednačenja po zvučnosti (srpski, ne srbski)
2. Palatalizacije u vokativu (druže, ne druge)
3. Nepostojanog a (momka, ne momaka u jednini)